Eenmanszaak
03/09/2025
Als zelfstandige ben je gewend om zelf de touwtjes in handen te nemen. Maar wat als je plots ziek wordt, een ongeval krijgt of om medische redenen tijdelijk niet kan werken? Ook als zelfstandige kan je onder bepaalde voorwaarden rekenen op een arbeidsongeschiktheidsuitkering via je ziekenfonds. Daarnaast bestaan er specifieke regelingen voor bijvoorbeeld moederschapsrust. We zetten de belangrijkste regels voor je op een rij.
Kan je door ziekte of een ongeval tijdelijk niet werken? Dan kan je als zelfstandige recht hebben op een arbeidsongeschiktheidsuitkering via je ziekenfonds.
Dat gebeurt niet automatisch. Je moet onder andere je arbeidsongeschiktheid tijdig aangeven en erkend worden door de adviserend arts van je ziekenfonds. Ook moet je aan de voorwaarden rond de wachttijd voldoen. Het RIZIV vermeldt daarbij een wachttijd van zes maanden, waarbij je gedurende twee kwartalen sociale bijdragen moet hebben betaald.
Belangrijk: om als arbeidsongeschikt erkend te worden, moet je je beroepsactiviteit om gezondheidsredenen hebben stopgezet.
Wacht niet te lang om je ziekte te melden.
Als zelfstandige heb je momenteel 7 kalenderdagen om je arbeidsongeschiktheid aan te geven bij je ziekenfonds. De eerste dag van je arbeidsongeschiktheid telt daarbij niet mee.
Je arts vult daarvoor een getuigschrift van arbeidsongeschiktheid in. Dat bezorg je vervolgens aan je ziekenfonds. In bepaalde gevallen kan je huisarts het attest elektronisch doorsturen. Sinds 1 januari 2026 is dat voor arbeidsongeschiktheden van meer dan 14 dagen en voor verlengingen verplicht.
Geef je je arbeidsongeschiktheid te laat aan? Dan kan dat gevolgen hebben voor het bedrag van je uitkering. Daarom neem je best zo snel mogelijk contact op met je arts en ziekenfonds.
Dat hangt af van hoe lang je arbeidsongeschikt bent.
Ben je minder dan 8 dagen erkend arbeidsongeschikt, dan krijg je geen arbeidsongeschiktheidsuitkering. Er geldt namelijk een carenztijd van 7 dagen.
Duurt je erkende arbeidsongeschiktheid meer dan 7 dagen, dan kan je, als je aan de voorwaarden voldoet, wel vanaf de eerste dag van je arbeidsongeschiktheid een uitkering ontvangen.
Een voorbeeld: ben je gedurende 5 dagen ziek, dan krijg je geen uitkering. Ben je 10 dagen erkend arbeidsongeschikt, dan kan je voor die volledige erkende periode vanaf dag 1 vergoed worden.
Tijdens het eerste jaar van je arbeidsongeschiktheid krijg je geen percentage van je normale inkomen, maar een forfaitaire uitkering.
Het bedrag hangt af van je gezinssituatie. Er bestaan verschillende bedragen voor:
zelfstandigen met gezinslast;
alleenstaanden;
samenwonenden.
De bedragen worden regelmatig geïndexeerd. Het is daarom beter om voor het exacte actuele bedrag de website van het RIZIV of je ziekenfonds te raadplegen.
Ben je langer dan één jaar arbeidsongeschikt, dan kom je in de periode van invaliditeit terecht.
Die term betekent in deze context dat je arbeidsongeschiktheid langer dan één jaar duurt. Ook tijdens deze periode wordt je uitkering als zelfstandige forfaitair berekend.
Het precieze bedrag hangt onder andere af van je gezinssituatie en van de vraag of je onderneming voor de sociale zekerheid als stopgezet wordt beschouwd.
Volledig arbeidsongeschikt zijn betekent in principe dat je je activiteit om gezondheidsredenen hebt stopgezet.
Wil je daarna geleidelijk opnieuw aan de slag, dan doe je dat niet zomaar op eigen initiatief. Daarvoor gelden specifieke regels en moet je je situatie afstemmen met je ziekenfonds.
Neem daarom altijd vooraf contact op met je ziekenfonds wanneer je tijdens een periode van erkende arbeidsongeschiktheid opnieuw een activiteit wil opnemen.
Ook als zelfstandige heb je recht op moederschapsrust en een moederschapsuitkering via je ziekenfonds.
En daar is sinds 1 juli 2026 een belangrijke wijziging gekomen.
Voor moederschapsrust die vanaf 1 juli 2026 start, bedraagt de totale periode maximaal 15 weken. Bij een meerling komt daar nog een extra week bij.
De regeling bestaat uit twee delen.
Daarvan neem je:
1 week vóór de bevalling;
2 weken na de bevalling.
Die drie weken zijn verplicht.
Daarnaast kan je maximaal 12 weken voltijds of 24 weken halftijds bijkomende moederschapsrust opnemen.
Die weken hoef je niet allemaal onmiddellijk na elkaar op te nemen. Je kan ze, binnen de wettelijke voorwaarden, per week spreiden. Na de bevalling kan dat tot maximaal 48 weken na de geboorte.
Sinds juli 2026 is ook de regeling rond moederschapshulp gewijzigd.
Hoe meer facultatieve moederschapsrust je opneemt, hoe minder gratis dienstencheques je kan krijgen:
maximaal 9 facultatieve weken: 105 dienstencheques;
maximaal 10 weken: 70 dienstencheques;
maximaal 11 weken: 35 dienstencheques;
alle 12 facultatieve weken opnemen: geen dienstencheques.
Zo kan je zelf kiezen welke ondersteuning het best bij jouw situatie past.
Een wettelijke uitkering biedt bescherming, maar vervangt niet noodzakelijk je volledige normale inkomen.
Voor zelfstandigen kan het daarom interessant zijn om na te denken over een aanvullende bescherming, bijvoorbeeld via een verzekering gewaarborgd inkomen of een andere financiële buffer.
Welke oplossing zinvol is, hangt sterk af van je persoonlijke situatie, inkomsten en vaste kosten. Laat je hierover dus goed informeren.
Word je onverwacht arbeidsongeschikt, dan komt er vaak veel tegelijk op je af. Toch zijn een paar stappen belangrijk:
Neem zo snel mogelijk contact op met je arts.
Geef je arbeidsongeschiktheid binnen de wettelijke termijn aan bij je ziekenfonds.
Controleer welke uitkering en bescherming voor jouw situatie gelden.
Bespreek met je boekhouder wat je afwezigheid betekent voor je zaak en administratie.
Zo vermijd je dat je naast je herstel ook nog voor onaangename administratieve verrassingen komt te staan.
Als zelfstandige hoef je niet alles alleen uit te zoeken. Ook wanneer je tijdelijk uitvalt, blijven er administratieve, boekhoudkundige en financiële zaken lopen.
Bij PIA Go! helpen we je om overzicht te houden en wijzen we je waar nodig de weg naar de juiste instanties of specialisten.
Zo kan jij je concentreren op wat op dat moment het belangrijkste is: herstellen en daarna je zaak opnieuw oppikken.
Op zoek naar een boekhouder die met je meedenkt? Ontdek wat PIA Go! voor jou kan betekenen.
Heb ik als zelfstandige recht op een ziekte-uitkering?
Ja, dat kan. Als je door ziekte of een ongeval arbeidsongeschikt bent en aan de voorwaarden voldoet, kan je via je ziekenfonds een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgen. Die is forfaitair en hangt onder andere af van je gezinssituatie. Je arbeidsongeschiktheid moet wel erkend worden door de adviserend arts van je ziekenfonds.
Wat moet ik doen om een ziekte-uitkering te krijgen?
Je moet je arbeidsongeschiktheid tijdig aangeven bij je ziekenfonds. Als zelfstandige heb je daarvoor 7 kalenderdagen, waarbij je eerste dag van arbeidsongeschiktheid niet wordt meegerekend. Doe je te laat aangifte, dan kan je uitkering verminderd worden.
Krijg ik meteen een uitkering vanaf dag 1 van mijn ziekte?
Niet altijd. Ben je minder dan 8 dagen erkend arbeidsongeschikt, dan krijg je geen uitkering. Duurt je erkende arbeidsongeschiktheid meer dan 7 dagen, dan kan je, als je aan de voorwaarden voldoet, vanaf de eerste dag een uitkering krijgen.
Wat betekent het statuut ‘invaliditeit’?
Dat je langer dan één jaar arbeidsongeschikt bent. Je komt dan in de periode van invaliditeit. De uitkering blijft forfaitair en hangt onder andere af van je gezinssituatie. Het bedrag kan ook verschillen naargelang je onderneming al dan niet als stopgezet wordt beschouwd.
Hoe lang kan mijn moederschapsverlof duren als zelfstandige?
Voor moederschapsrust die start vanaf 1 juli 2026 heb je recht op maximaal 15 weken moederschapsrust. Daarvan zijn 3 weken verplicht: 1 week vóór en 2 weken na de bevalling. Daarnaast kan je tot 12 facultatieve weken voltijds opnemen. Bij een meerling krijg je nog één extra facultatieve week.
Moet ik voorwaarden vervullen om moederschapsverlof te krijgen?
Ja. Je moet onder andere aangesloten zijn bij een ziekenfonds, een wachttijd van 6 maanden hebben doorlopen of daarvan vrijgesteld zijn, en in orde zijn met je sociale bijdragen of daarvan vrijgesteld zijn. Tijdens je moederschapsrust moet je je beroepsactiviteit stopzetten. Bij halftijdse moederschapsrust mag je halftijds blijven werken.
Kan ik mijn moederschapsverlof deeltijds opnemen?
Ja. De facultatieve moederschapsrust kan je voltijds of halftijds opnemen. Vanaf 1 juli 2026 gaat het om maximaal 12 voltijdse of 24 halftijdse weken. Je neemt die periodes per 7 kalenderdagen op. Na de bevalling kan je ze spreiden tot maximaal 48 weken na de geboorte.
Is een hospitalisatieverzekering verplicht voor zelfstandigen?
Nee. Een hospitalisatieverzekering is niet wettelijk verplicht. Ze kan wel een aanvulling zijn op de verplichte ziekteverzekering, omdat niet alle kosten bij een ziekenhuisopname volledig worden terugbetaald.
Kan PIA Go! mij helpen om alles rond ziekte of moederschapsrust te regelen?
Ja. Wij wijzen je de weg naar betrouwbare partners zoals Helan en zorgen dat je weet welke stappen je moet zetten. Zo kan jij focussen op je herstel en je zaak later vlot heropstarten.
